Technologie creëert nieuwe kansen voor werknemers en werkgevers, maar zorgt ook voor nieuwe uitdagingen en risico’s op het gebied van veilig en gezond werken. Als arboprofessional moet je je bewust zijn van de nadelen, maar kun je ook de vruchten plukken van de voordelen. Om met behulp van digitalisering de werkplek veilig en de medewerkers gezond te houden.
De technologieën die alles mogelijk maken
Een greep uit de mogelijkheden:
Kunstmatige Intelligentie (AI) verwijst naar computersystemen die taken uitvoeren die normaal menselijke intelligentie vereisen. Zoals leren, redeneren en problemen oplossen. Een AI-systeem kan worden gebruikt om patronen in arbeidsongevallen te analyseren en voorspellingen te doen. Bijvoorbeeld over welke omstandigheden waarschijnlijk tot ongevallen zullen leiden. Zodat de organisatie preventieve maatregelen kan nemen.
Big data verwijst naar het verzamelen en analyseren van grote hoeveelheden gegevens om waardevolle inzichten en patronen te verkrijgen. Inzichten die anders moeilijk te ontdekken zouden zijn. Met een big data-analyse kun je bijvoorbeeld trends identificeren in gezondheids- en veiligheidsgegevens van werknemers (zoals frequentie van blessures). Zo kun je risicovolle situaties identificeren en preventieve maatregelen nemen.
Collaboratieve robotica omvat robots die veilig kunnen samenwerken met mensen in een gedeelde werkomgeving. Je kunt deze cobots implementeren om zeer repetitieve of gevaarlijke taken over te nemen. Bijvoorbeeld zwaar tillen of werken in extreme temperaturen. Hierdoor vermindert het risico op letsel voor werknemers.
Het Internet der Dingen (IoT) is de verbinding van fysieke apparaten met het internet. Door die verbinding kunnen ze gegevens verzamelen en delen, en reageren op informatie van hun omgeving. Denk aan sensoren die zijn geïntegreerd in werkomgevingen. Deze kun je gebruiken om informatie te verzamelen over temperatuur, luchtvochtigheid, luchtkwaliteit en beweging. Zo kun je proactief risico's identificeren en beheren.
Algoritmen zijn stapsgewijze instructies voor computerprogramma's. Om taken uit te voeren of problemen op te lossen. Je kunt ze gebruiken om risicobeoordelingen uit te voeren op basis van verschillende factoren, zoals werkprocessen, omgevingsomstandigheden en menselijke factoren. Zo kun je prioriteiten stellen en effectievere veiligheidsmaatregelen implementeren.
Aan elke technologie zitten voor- en nadelen. En ook in elke branche zijn er weer andere kansen en risico’s van digitalisering. Aan de arbodeskundige de taak om deze te herkennen, erkennen en tegen elkaar af te wegen. Om zo een gedegen advies te kunnen geven aan de organisatie over de inzet ervan.
Kansen van digitalisering op de werkplek
Digitalisering brengt veel voordelen met zich mee. Hieronder een paar voorbeelden.
1. Efficiëntieverbetering: Digitalisering maakt processen sneller en efficiënter. Routinematige taken kunnen worden geautomatiseerd, waardoor werknemers meer tijd hebben om zich te concentreren op taken die waarde toevoegen.
2. Flexibiliteit en mobiliteit: Met digitalisering kunnen werknemers vaak vanuit elke locatie werken, waardoor flexibiliteit en mobiliteit toenemen. Hybride werken opent deuren voor werken op afstand en maakt het voor bedrijven mogelijk om talenten wereldwijd aan te trekken.
3. Toegang tot informatie: Digitalisering zorgt voor snellere toegang tot informatie en kennis. Hierdoor kunnen werknemers beter geïnformeerde beslissingen nemen en zich sneller aanpassen aan veranderende omstandigheden.
4. Innovatie en creativiteit: Door digitale tools en platforms kunnen werknemers gemakkelijker ideeën delen, samenwerken en innoveren. Dit kan leiden tot nieuwe producten, diensten en bedrijfsmodellen.
5. Verbeterde communicatie: Digitale communicatiemiddelen zoals e-mail, chat en videobellen maken het gemakkelijker voor werknemers om te communiceren, samen te werken en informatie te delen, ongeacht hun locatie.
6. Persoonlijke ontwikkeling: Digitalisering biedt nieuwe leermogelijkheden via onlinecursussen, e-learningplatforms en andere digitale bronnen. Werknemers kunnen hun vaardigheden en kennis gemakkelijker bijwerken en uitbreiden.
7. Gegevensgestuurde besluitvorming: Door digitalisering worden grote hoeveelheden gegevens verzameld en geanalyseerd, waardoor bedrijven beter geïnformeerde beslissingen kunnen nemen op basis van feiten en trends.
8. Verhoogde concurrentiekracht: Bedrijven die digitalisering omarmen, kunnen hun concurrentiekracht vergroten door snellere innovatie, hogere efficiëntie en betere klantenservice.
Risico’s van digitalisering op de werkplek
Hoewel digitalisering dus tal van voordelen biedt, zijn er ook veel uitdagingen en risico's.
1. Cyberveiligheid en privacyrisico's: Met de toename van onlineactiviteiten nemen ook cyberaanvallen toe, zoals phishing, malware en identiteitsdiefstal. Het is essentieel om je bewust te zijn van de veiligheidsrisico's en om passende beveiligingsmaatregelen te nemen. Zoals het gebruik van sterke wachtwoorden, tweestapsverificatie en regelmatige software-updates.
2. Risico op desinformatie: Risico op desinformatie: Door de overvloed aan beschikbare gegevens bestaat ook het risico op eenzijdige, onjuiste of misleidende informatie. Dit kan leiden tot verkeerde beslissingen, als ook tot het verspreiden van onjuiste informatie naar anderen.
3. Informatieoverbelasting: De constante stroom van informatie via internet en sociale media kan leiden tot overweldiging en een grote werkdruk. Mensen kunnen moeite hebben om relevante informatie te filteren en zich te concentreren op belangrijke taken, wat de productiviteit en het welzijn kan beïnvloeden.
4. Ergonomische risico's: Langdurig gebruik van computers en andere digitale apparaten kan leiden tot fysieke problemen zoals oogvermoeidheid, hoofdpijn, nek- en rugpijn en rsi. Het is belangrijk om ergonomische werkplekken in te richten en regelmatig pauzes te nemen om deze risico's te verminderen.
5. Impact op mentale gezondheid: Het constante gevoel van altijd beschikbaar moeten zijn, kan leiden tot stress, angst en burn-out. Digitalisering verstoort hier de balans tussen werk en privé. Dit kan resulteren in uitputting, verminderde concentratie en slaapproblemen.
Veilig werken in een digitale samenleving
Digitalisering is niet meer weg te denken. En continu komen er nieuwe toepassingen bij. Belangrijk dus om bij te blijven en je digitale vaardigheden aan te scherpen. Voor jou als arboprofessional, maar ook voor alle medewerkers in de organisatie. Dit is nodig om veilig en gezond te (blijven) werken. Daar zijn gelukkig betrouwbare bronnen voor.
Bij het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA) loopt de campagne Veilig en gezond werken in een digitale samenleving (2023-2025). Hiermee streeft de organisatie naar een groter bewustzijn van de impact van nieuwe digitale technologieën op het werk en de werkplek. Maar ook van de uitdagingen en kansen op het gebied van veiligheid en gezondheid op het werk die daarmee gepaard gaan.
De campagne is opgebouwd rond 5 gebieden: Geavanceerde robotica en artificiële intelligentie, Slimme digitale systemen, Werken op afstand, Werknemersbeheer via artificiële intelligentie en Digitaalplatformwerk. De campagne borduurt voort op het onderzoeksproject over digitalisering van werk (2020-2023). Maar maakt ook gebruik van onderzoek op andere gebieden, zoals naleving van de arbeidsveiligheid en gezondheid en toekomststudies.
De RijksAcademie voor Digitalisering en Informatisering Overheid heeft een speciale informatiepagina ingericht waarop ze veel weblinks delen die ingaan op 2 aspecten van digitale vaardigheden: de operationele vaardigheden en de informatievaardigheden.
De Sociaal-Economische Raad (SER) deelt op de websitepagina Digitalisering ook adviezen, inspiratie en veelgestelde vragen over digitalisering, waaronder het rapport Wat verwachten we van digitalisering in 2024?
Wat weet jij als arboprofessional over digitalisering? Hopelijk genoeg om er de werkplek veilig en de medewerkers gezond mee te houden.
Bron: EU OSHA
