Totdat een vriend van mij op een conferentie was uitgenodigd en daar in gesprek raakte met een gerenommeerde wetenschapper die wél een voorstander is van Vision Zero. Tijdens hun discussie merkte deze wetenschapper op dat "het maar een naam is en alleen maar een visie". Toen mijn vriend hierover vertelde, realiseerde ik me dat helaas toch nog niet alles was gezegd.
Het is namelijk geen kwestie van 'het is maar…'. We negeren te vaak dat de dingen die we zeggen meer invloed hebben dan we beseffen. Woorden, ideeën, concepten en modellen vormen onze werkelijkheid. Ze bepalen wat we als waar of belangrijk moeten zien. Vision Zero is daarmee meer dan een beweging met 'alleen maar een naam' die veiligheid probeert te bevorderen.
Zero Vision geeft 'nul' een bijzondere waarde
De term Vision Zero schept een eigen werkelijkheid die suggereert dat nul ongevallen haalbaar is en bovendien iets is dat we moeten nastreven. De term impliceert ook dat het tellen van ongevallen zinvol en waardevol is. Daardoor krijgt het getal nul een bijzondere waarde, namelijk als de maatstaf waaraan alles wordt afgemeten.
Afgelopen week ben ik begonnen in het dit jaar verschenen boek The Score: How to Stop Playing Somebody Else's Game van hoogleraar filosofie C. Thi Nguyen. Het boek gaat vooral over hoe het in cijfers uitdrukken van allerlei zaken betekenis kan wegnemen van wat mensen ooit vreugde verschafte.
Het boek maakt ook duidelijk dat de regels die we opstellen, in het bijzonder met betrekking tot wat telt als succes, bepalen hoe we ons gaan gedragen. Dus: als een beweging in haar naam tot uitdrukking brengt naar nul ongevallen te streven, is dat hoe we succes gaan zien.
Een visie is niet hetzelfde als een doelstelling
Binnen die werkelijkheid wordt dan het feit versterkt dat veel mensen de begrippen visie en doelstelling maar moeilijk kunnen scheiden. Een visie is iets waar je van droomt, maar waarvan je weet dat je het waarschijnlijk nooit helemaal zult bereiken. En zo wel, dan alleen met veel moeite en tijd. Een doel is iets waar je concreet op stuurt. Wat dat betreft is een nulvisie eigenlijk prima, maar de meeste mensen denken dat het over een nuldoelstelling gaat. Daarom is het wijs om het niet over nul te hebben.
Ten slotte: als de bewering 'het is maar een naam' waar zou zijn, waarom heeft de beweging dan Vision Zero als naam gekozen? Waarom niet iets wat een stuk minder problematische bagage met zich meesjouwt? Ik neem aan dat de naamskeuze heel bewust was. Hoewel waarschijnlijk zonder na te denken over de bijkomende effecten.
