In Nederland klaagt een op de zes werknemers over (seksuele) intimidatie, pesterij en agressie. Uit recent Brits onderzoek blijkt een op de drie werknemers te worden geïntimideerd. Bij de Nederlandse politie zeggen twee van de vijf medewerkers het afgelopen half jaar door collega’s te zijn gepest. En een op de vijf minstens een keer per week.
Psychologen verstaan onder pesten: systematisch vernederend en intimiderend gedrag van een groep, gericht tegen één persoon met als gevolg dat die persoon buiten de groep wordt gedreven.
Pesten is van alle tijden, maar de gevolgen ervan kosten het bedrijfsleven en de samenleving jaarlijks handenvol geld. Nederland telt ongeveer negentigduizend ziekmeldingen per jaar in verband met een arbeidsconflict. Pesten en intimidatie kosten een gemiddelde organisatie 45 duizend euro aan ziektegeld, vervangingskosten en juridische kosten.
Probleem wordt niet erkend
Vreemd genoeg doen weinig bedrijven hun best wangedrag te voorkomen. Terwijl dat de betrokkenheid van de medewerkers zou verhogen, wat weer een positief effect heeft op de winstgevendheid en de klanttevredenheid. In de praktijk erkennen bedrijven het probleem vaak niet. Personeelsmedewerkers volgen nog wel een training, maar niet degenen die er het meest aan zouden hebben: de managers en de leidinggevenden.
Leidinggevenden blijken vaak dader, of gaan meedoen. Anderen herkennen een risicosituatie vaak niet of weten niet hoe ze moeten ingrijpen.
Arbowet
De Arbowet verplicht werkgevers het personeel te vrijwaren van agressie en seksuele intimidatie. Sinds 1 januari zijn pesterij en een ontoelaatbaar hoge werkdruk aan het rijtje toegevoegd. De werkgever moet daarvoor beleid hebben en optreden tegen het maken van opmerkingen van seksuele aard of het sturen van pornografische e-mails. Doet hij dit niet dan loopt hij de kans dat hij het loon van de zieke werknemer moet doorbetalen, in het ergste geval twee jaar, of hem aan een nieuwe, passende baan moet helpen. Ook kan hij worden veroordeeld tot een flinke ontslagvergoeding. Tot wel vier keer het normale bedrag. Dat komt neer op een paar jaarsalarissen als de medewerker al wat langer in dienst was.
Te nemen maatregelen
Als de werkgever een klacht krijgt wegens agressief gedrag van een medewerker, pesterijen of seksuele intimidatie, dan is hij wettelijk verplicht een vertrouwenspersoon aan te stellen. Bijvoorbeeld iemand van de afdeling personeelszaken. Daarnaast moet hij een klachtencommissie instellen, die de klacht zal onderzoeken. Een klein bedrijf moet daarvoor iemand van buiten inhuren, want de commissie moet onafhankelijk zijn.
Bewijs
Marcus Draaisma van Palthe Oberman Advocaten: ‘Het bewijs is in dit soort zaken altijd de bottleneck. Want om de werkgever een verwijt te kunnen maken, moet je als medewerker kunnen aantonen dat deze onvoldoende heeft gedaan tegen het wangedrag. En als slachtoffer moet je eerst een klacht neerleggen bij de werkgever, anders kan hij er niets aan doen. Daarna kun je bijvoorbeeld de Arbeidsinspectie inschakelen. Je kunt als gepeste werknemer ontbinding van het arbeidscontract vragen via de rechter en een ontslagvergoeding eisen.’
Gedragscode ontwikkelen
Bewustwording helpt bij het bevorderen van goed gedrag. Het gezamenlijk ontwikkelen van een gedragscode op basis van discussies tussen collega’s leidt tot begrip. ‘Verscheidene ministeries hebben dat zo gedaan. Het gaat er niet om exact te beschrijven wat ongewenst gedrag is, maar om de gedachte erachter. Als mensen die begrijpen, houden ze zich eerder aan de regels.’
Meer weten
Stans de Haas, Miriam Zaagsma, e.a., Omgangsvormen, werkbeleving en diversiteit bij de Nederlandse politie anno 2006, Eburon, Delft, 2007 ISBN 978-90-597-21-71-5
www.stopmobbing.nl
