Het gaat bij ethos om betrouwbaar overkomen op de ander. Een bestuurder zal zich eerder door de or laten overtuigen als hij hem betrouwbaar, deskundig en gezaghebbend vindt. Mensen met veel ethos noemen we ook wel charismatisch en deze mensen zijn zeer overtuigend. Or-leden die op kalme toon en met een duidelijk overzicht op het geheel argumenten kunnen overbrengen, worden in het algemeen als betrouwbaar ervaren. Een zelfbewuste woordvoerder die beheerst en met rustige gebaren het standpunt van de or uitlegt, wint aan vertrouwen. Integriteit is een andere belangrijke factor. Een or versterkt zijn integriteit in het algemeen door een eigen visie en speerpunten te verwoorden en door afspraken te maken met de bestuurder. In adviestrajecten is het goed om vroegtijdig de positie (en criteria) van de or helder te maken en van daaruit te werken.
Iemand wint aan ethos als hij in durft te gaan tegen de heersende opinie, omdat hij daarmee aantoont een eigen onafhankelijke analyse te kunnen maken. Belangrijke aspecten daarin zijn een goede oriëntatie bij de achterban, bruikbare aanvullingen op beleidsvoornemens, een specifiek eigen blik en daarop gebaseerde oplossingsrichtingen. Daarbij speelt ook deskundigheid een rol. Een kernpunt van deskundigheid is het algemeen belang te benadrukken en het eigen belang daaraan ondergeschikt te maken.
In het overleg met de bestuurder interpreteert de or constant wat de woorden van de bestuurder zeggen over de verhoudingen. Een hoge status innemen roept automatisch op dat de ander een lagere status krijgt. Een voorbeeld is een directeur die zegt dat hij het advies van de or serieus neemt, maar dat hij zelf verantwoordelijk is voor het besluit. Dat lijkt een feitelijke uitspraak, maar de uitspraak is tegelijk bedoeld om een hogere status in te nemen dan de or. De or zou daar nu van alles tegen in kunnen brengen om het statusverschil weer op te heffen. Beter voor de or is natuurlijk om, in plaats van zelf zijn best te doen om de bestuurder te overreden, te zeggen: ‘We begrijpen dat u eindverantwoordelijk bent, dat is uw rol. Echter, we zitten hier om samen tot een zo goed mogelijk besluit te komen. Wat zijn de punten waar u met ons over wilt spreken? Waar bent u nog niet helemaal uit?’ Daarmee pakt de or een gelijkwaardige status en geeft richting aan het gesprek. Dit soort ‘statusmanipulaties’ vindt continu plaats. Een or die zich daarvan bewust is en een zekere handigheid in het omgaan daarmee ontwikkelt, bouwt aan zijn eigen ethos. Op subtiele wijze een status innemen, waarin je richting geeft aan een gesprek, werkt positief op de betrouwbaarheid van de or. Tevens toont hij daarmee richting de bestuurder aan deskundig te zijn.
