Ongeveer 1,2 miljoen mensen in Nederland hebben een zichtbare of niet zichtbare arbeidsbeperking, blijkt uit CBS-cijfers. Hybride werken, bijvoorbeeld standaard 2 dagen thuiswerken en de rest op locatie, zou voor hen een uitkomst kunnen zijn. Maar veel werkgevers staan steeds kritischer tegenover thuiswerken, blijkt uit onderzoek van vakbond CNV. Thuiswerken is voor 3 op de 10 werknemers moeilijker geworden dan twee jaar geleden, concludeert CNV na onderzoek onder 1.200 werknemers.
Knelpunten voor mensen met arbeidsbeperking
Waar lopen mensen met een arbeidsbeperking die hybride willen werken concreet tegenaan? Dat weet Wouter Smit uit zijn onderzoek en uit eigen ervaring. Hij is onderzoeksleider bij The Work Lab aan de Hogeschool van Amsterdam en heeft een mobiliteitsbeperking.
"Natuurlijk hangt de impact af van de beperking. Met een mobiliteitsbeperking kan reizen naar kantoor lastig zijn. Iemand met een auditieve beperking kan online vergaderingen niet volgen als het geluid blikkerig is. Mensen met neurodivergentie (zoals autisme, ADHD, dyslexie en hoogbegaafdheid, red.) worden misschien tureluurs van allerlei meetings kort achter elkaar."
Hybride werken echt inclusief maken
Een grote groep mensen met een arbeidsbeperking schaamt zich bovendien dat ze niet mee kunnen doen, zegt Smit. "Veel bedrijven dragen uit dat ze hybride werken goed geregeld hebben. Maar in de praktijk blijkt dat helemaal niet zo te zijn. Mensen met een arbeidsbeperking melden problemen alleen niet zo snel bij hun leidinggevende, omdat ze denken dat dit geen zin heeft. Ze willen niet moeilijk doen."
Om hybride werken echt inclusief te maken, ontwikkelde Smit met collega-onderzoekers de toolkit Inclusief hybride werken (zie kader). Zo kan een team, met of zonder collega’s met beperkingen, de samenwerking beter vormgeven en afstemmen. Hoe je de toolkit kunt gebruiken, laat de casus onder het kader zien.
De casus van Mieke
Mieke werkt bij een publieke organisatie. Ze is neurodivergent en raakt sneller overprikkeld dan haar collega’s. Het team waar ze in werkt is ingesteld op hybride werken. Veel collega’s zijn enthousiast over hoe dat gaat. Maar Mieke loopt tegen meerdere lastige punten aan.
Zo moeten de medewerkers snel schakelen tussen meetings. Bovendien zijn er nauwelijks mogelijkheden voor Mieke om op adem te komen. Er zijn wel twee stilteruimtes, maar die zijn voortdurend bezet. Onder andere door collega’s die ze lijken te gebruiken voor een korte brainstorm of om naar huis te bellen. Mieke maakt er het beste van, ook al komt ze vaak uitgeput thuis.
Kompas hybride werken
Arboprofessional Lotte is degene die als eerste Miekes worsteling met haar heeft besproken. Zij wijst Mieke en haar leidinggevende Joeri op de toolkit Inclusief hybride werken. Mieke en Joeri maken daarop eerst een kompas. Daarbij beantwoordt Mieke allerlei vragen over haar behoeften tijdens het werk. Vervolgens bedenkt ze samen met Joeri oplossingen. Bijvoorbeeld:
- Welke activiteiten op kantoor lastig zijn en waarom. Veel meetings achter elkaar is voor Mieke lastig, mede vanwege haar neurodivergentie. Ze spreekt met Joeri af dat meetings voortaan maximaal 50 minuten duren en er daarna standaard 10 minuten pauze is.
- Welke aanpassingen de ervaring op kantoor sterk zouden verbeteren. Even in de stilteruimte kunnen, bijvoorbeeld of thuis online aansluiten als zij erg moe is. Mieke ziet in het kompas ook een handige tip waar ze zelf nog niet aan had gedacht: het licht af en toe kunnen dimmen. Joeri vraagt de afdeling Gebouwenbeheer om dit aan te passen.
Hybride samenwerken verbeteren
Joeri vraagt ook aan de andere teamleden om hun kompas in te vullen. Daarmee wordt duidelijk hoe het hybride samenwerken te verbeteren is. Zo passen zij bijvoorbeeld tips toe uit de tool Inclusieve vergaderetiquette. Zoals: "Las een korte leespauze in als iemand een nieuw document wil bespreken".
Ze gebruiken ook het Communicatiecanvas. Dit helpt teams om samen af te stemmen welke middelen ze voor welk communicatiedoel inzetten. Afgesproken wordt dat Mieke alleen in de groepsapp voor ernstige spoedzaken zit. Voor alle andere vragen zullen collega’s haar mailen, dat werkt voor haar prettiger.
Het invoeren van een 'stoor me niet'-blokje tussen 13 en 15 uur 's middags vindt iedereen een goed idee. Zo blijft er ruimte voor concentratietaken. Daarnaast ergeren meerdere collega’s zich aan het gepraat in de stilteruimte. Afgesproken wordt elkaar en andere collega’s daar direct op aan te spreken.
Dankzij deze teamafspraken komt er meer structuur en duidelijkheid in vergaderingen, wordt de communicatie effectiever en is er minder schroom om zelf met suggesties te komen voor inclusiever hybride werken. En Mieke? Die kan haar werk nu veel beter doen en voelt zich gewaardeerd en verbonden met haar team.
