Een inmiddels 64 jaar oude werkneemster werkt al ruim 23 jaar als arts voor Maatschappij en Gezondheid. Op 22 februari 2021 voert de werkneemster in haar hoedanigheid van arts een slechtnieuwsgesprek met een aanvrager van een parkeervoorziening. Dit schiet de aanvrager in het verkeerde keelgat, waarop hij de werkneemster intimideert en verbaal bedreigt. Dit grijpt haar zodanig aan dat zij zich later die dag ziekmeldt. 

Diezelfde dag doet haar leidinggevende de eerste opvang en praat met de werkneemster over het incident. Tijdens dit gesprek krijgt zij het advies om het incident bij de politie te melden (wat zij later inderdaad doet). Vanaf 23 februari 2021 is de werkneemster wegens ziekte niet meer in staat om te werken. 

Wel PSA-protocol, geen vertrouwenspersoon 

Op 28 februari 2021 geeft de werkneemster aan met een vertrouwenspersoon over het incident te willen praten. In tegenspraak met het door de werkgever opgestelde protocol voor psychosociale arbeidsbelasting (PSA) is er op dat moment geen vertrouwenspersoon.  

Op 1 maart 2021 is er telefonisch contact tussen de werkneemster en haar leidinggevende. Tot een echt gesprek komt het op dat moment niet. De werkneemster ervaart bij haar leidinggevende vooral een gebrek aan interesse. 

De bedrijfsarts oordeelt de werkneemster arbeidsongeschikt door "een vervelend voorval op de werkvloer" en de verstoorde "onderlinge verhoudingen en communicatie". De bedrijfsarts adviseert een time-out van twee weken in te lassen. 

Werkgever wil alleen toekomstgericht driegesprek 

Op 30 maart 2021 vindt een gesprek plaats tussen de werkneemster en haar echtgenoot, de leidinggevende en een HR-manager. Daarin bespreken de aanwezigen dat de werkneemster zich eerst zal richten op haar herstel. De werkneemster vraagt om regelmatig contact met het management om haar verhaal te kunnen doen. Vanuit HR komt het aanbod om "binnen werkbare kaders" contact met de werkneemster op te nemen. 

Twee maanden na het incident stelt de werkgever een vertrouwenspersoon aan. Die stelt een gesprek voor samen met de werkneemster en de leidinggevende om te praten over wat er is gebeurd en hoe het verder moet. De werkneemster dringt aan op zo’n gesprek. De werkgever staat daar echter niet voor open als dit gesprek "over het verleden" moet gaan en "niet gericht op de toekomst" is. Van dit driegesprek komt het vervolgens niet. 

80% loondoorbetaling, na 2 jaar einde dienstverband 

Vanaf vijf maanden na het incident van 22 februari 2021 betaalt de werkgever 80% van het loon aan de werkneemster door. 

De werkneemster stelt zich in november 2021 onder behandeling van een psycholoog. Die diagnosticeert bij haar onder meer een depressieve stoornis en een posttraumatische stressstoornis (PTSS). 

Na 2 ziektejaren eindigt de arbeidsovereenkomst per 1 april 2023, op initiatief van de werkgever en met wederzijds goedvinden. De werkneemster ontvang met ingang van 21 februari 2023 een WIA-uitkering, naar een arbeidsongeschiktheid van 80 tot 100%. 

Werkneemster: werkgever aansprakelijk voor schade 

De werkneemster wil dat de werkgever aansprakelijk wordt gesteld voor de geleden en nog te lijden schade. Zij stelt dat zij in de uitoefening van haar werkzaamheden arbeidsongeschikt is geworden en schade heeft geleden. Zij acht de werkgever daarvoor aansprakelijk, omdat die tekort is geschoten in de nakoming van de zorgplicht uit artikel 7:658 lid 1 Burgerlijk Wetboek (BW). 

Volgens de werkgever is er geen causaal verband tussen de arbeidsomstandigheden en de gezondheidsklachten van de werkneemster. De oorzaak van de klachten ligt in de persoon(lijkheidsproblematiek) van de werkneemster en niet in werkgerelateerde factoren. Ook vindt de werkgever dat aan de werkneemster adequate nazorg is verleend.  

Werkgever aansprakelijk? Kijken naar causaal verband  

Is de werkgever aansprakelijk? Daarvoor moet ten eerste sprake zijn van een (causaal) verband tussen het werk van de werknemer en de gezondheidsschade. En ten tweede tussen die schade en een tekortkoming van de werkgever. 

1. Causaal verband werk - schade 

Vast staat dat het incident van 22 februari 2021 plaats heeft gevonden. Niet in geschil is dat de werkneemster is geïntimideerd en verbaal is bedreigd. En ook niet dat dit haar zodanig heeft aangegrepen dat zij zich later die dag ziek heeft moeten melden.  

Dit levert het directe verband op tussen de werkzaamheden van de werkneemster en haar arbeidsongeschiktheid vanaf 23 februari 2021. Daarmee is voldaan aan de eerste vereiste voor werkgeversaansprakelijkheid uit artikel 7:658 BW. 

2. Causaal verband schade - tekortkoming (zorgplicht) 

De volgende vraag is of de werkgever de zorgverplichting uit artikel 7:658 lid 1 BW is nagekomen. De kantonrechter vindt van niet. De werkgever heeft een PSA-protocol met regels voor opvang en nazorg na ervaren agressie op het werk. Daarbij maakt het protocol onderscheid tussen de eerste opvang door de leidinggevende na het incident en de latere nazorg door management of HR. 

Vast staat dat op 22 februari 2021 met de werkneemster is gesproken over wat haar is overkomen. Het geschil van partijen spitst zich dan ook toe op de nazorg. Met als eerste punt de ontbrekende vertrouwenspersoon. De werkgever heeft die pas geruime tijd na de ziekmelding van de werkneemster aangesteld. Daardoor is voor effectieve nazorg kostbare tijd verloren gegaan. Bovendien heeft dit de indruk van de werkneemster versterkt dat haar werkgever haar in de steek liet. 

Niet meegewerkt aan voorstel driegesprek

Na het gesprek van de werkneemster met de vertrouwenspersoon heeft de werkgever bovendien niet meegewerkt aan diens voorstel voor een driegesprek. Kennelijk omdat de werkgever niet achterom, maar alleen vooruit wilde kijken. 

De plaatsgevonden gesprekken zijn niet aan te merken als nazorg in de zin van het PSA-protocol, meent de rechter. Want het protocol verlangt van de leidinggevende dat deze onvoorwaardelijk achter zijn medewerker gaat staan en actief inventariseert wat aan hulp en steun nodig is. In plaats daarvan lag de vraag naar de voortzetting van het dienstverband op tafel. Dat is funest voor de nazorg aan een slachtoffer van agressie op het werk. 

Werkgever aansprakelijk, schade in overleg vaststellen 

De rechter verklaart de werkgever aansprakelijk voor de schade die de werkneemster heeft geleden en nog zal lijden. Het vaststellen van die schade kost de nodige tijd, energie en geld. Ook omdat daarbij wellicht onderzoek door een onafhankelijke gedragsdeskundige nodig is. 

De rechter geeft partijen daarom in overweging bij zichzelf en elkaar te rade te gaan. Om zo te proberen de omvang van de te vergoeden schade in overleg vast te stellen. 

Bron: Rechtbank Midden-Nederland 12 juni 2024, ECLI:NL:RBMNE:2024:4009