"Kleine aanpassingen kunnen soms al leiden tot een flinke toename in levensgeluk," vertelt oprichter Jacco Vingerling van Bowers & Jackling.

"Zo werkt er een jonge vrouw bij ons met een enorme bos haar. Een tijd geleden had ze last van ongezond veel haaruitval. Ze was al bij de dokter geweest, maar die gooide het op stress en stuurde haar weer naar huis. Tijdens ons gelukstraject deed ze een bloedonderzoek. Daar kwam uit naar voren dat ze belangrijke mineralen mistte. Twee voedingssupplementen in haar dieet en het is opgelost. Ze is weer gezond, gelukkig, productief."

"Wij als werkgever krijgen uiteraard geen inzicht in de resultaten van het bloedonderzoek – en ook niet in de persoonlijke resultaten of bevindingen van andere externe experts die met onze werknemers werken."

Tien jaar geleden deed technisch detacheerder Bowers & Jackling mee met het programma Groeiversneller. Dit was een ondersteuningsprogramma voor mkb-bedrijven met de ambitie en potentie om te groeien - én daarmee een bijdrage te leveren aan één van de Sustainable Development Goals. Daar kwam uit dat schaarste van personeel de groei van het bedrijf zou kunnen remmen. De oplossing: omschakelen van klantgericht naar medewerkergericht werken. 

Medewerkergericht werken is de sleutel 

Tijdens dit programma werd het idee van de OPA geboren: een gepensioneerde technische people manager. Hij ziet er daadwerkelijk uit als een opa, maar zijn 'titel' staat ook voor Ongelofelijk Persoonlijke Aandacht. Vingerling: "Hij interviewt al onze medewerkers 2 keer per jaar en haalt zo informatie op van de werkvloer: wat kan er beter. Deze feedback deelt hij maandelijks met ons. Zo is het voor ons gemakkelijk om medewerkergericht te werken. Ontzettend belangrijk uiteraard, want zonder medewerkers kun je geen werk leveren."

Toch werd het tevredenheidscijfer op een gegeven moment maar moeilijk hoger. "Dat lag aan incidentjes. We kregen veel hoge tevredenheidscijfers, maar als er wat gebeurde, trok een laag cijfer het gemiddelde weer naar beneden. Het gebeurde bijvoorbeeld weleens dat iemand werd ingezet bij een klus die niet bij de wensen van de medewerker aansloot. Of dat een medewerker qua karakter geen goede match was met de leidinggevende op het project. Daar wilden we wat mee."

"Maar extreem procesgericht werken past niet bij ons. Toen zijn we voor het eerst naar geluk gaan kijken. En dan breder dan alleen werkgeluk. Want het is natuurlijk onzin om te denken dat je die twee gescheiden kunt houden. Je kunt niet tijdens je werk gelukkig zijn en thuis ongelukkig of andersom. Jij bent één persoon, dus je neemt jezelf en je sores mee van huis naar je werkplek en andersom."

Aan de slag met 13 geluksfactoren 

Met corona werd dit alles nog een stuk lastiger. Dat was voor Vingerling het moment om contact op te nemen met Prof. dr. Ruut Veenhoven, de eerste 'geluksprofessor' van de wereld. "Wij hebben zijn inzichten gekregen uit ruim 43 jaar onderzoek naar geluk. Met die gegevens hebben we een model voor geluk ontwikkeld en een tool die levensgeluk kan meten." 

Dat model is gevat in een zogenaamd geluksprogramma dat bestaat uit 3 delen.  

Met als eerste deel een geluksmeting via een speciaal ontwikkelde app. Die meting duurt enkele weken. De verzamelde data worden getoond in een 'gelukswiel', bestaande uit 15 geluksfactoren. Daarvan zijn 2 factoren (Bruto Nationaal Product (BNP) en leeftijd) niet te beïnvloeden. Maar de rest wel, zoals gezondheid, woning, werken, relatie, stamgezin, inkomen, opleiding en vrijheid. Net als een aantal wat minder tastbare factoren: balans, vergelijken, contacten, vertrouwen en weldoen. 

Hogere productiviteit en lager verzuim 

"We weten uit wetenschappelijke studies dat de productiviteit van medewerkers die hbo- en wo-werkzaamheden uitvoeren, met 20% toeneemt wanneer diegenen gelukkiger zijn (Oxford University). Bij vmbo- en mbo-werkzaamheden is er een 14% verhoging van productiviteit op het moment dat het geluk van de medewerker toeneemt. Nu meten wij de productiviteit van onze medewerkers zelf niet, maar we merken wel dat het verloop behoorlijk afneemt bij de groep die deelneemt aan het traject. En ook het ziekteverzuim is een stuk omlaaggegaan."

In eerste instantie zette Bowers & Jackling hun geluksprogramma niet op vanuit het idee van re-integratie en preventie, maar uit de hoek van amplitie. "We willen dat mensen nóg beter in hun vel gaan zitten. Dat ze van een 7 naar een 8 gaan. Dat kan lastig zijn, want mensen weten vaak wel dat ze gelukkig zijn (of niet), maar niet waarom precies. Daarbij kunnen de geluksfactoren helpen." 

"De voorbeelden waarbij iemand van een 5 naar een 7 gaat, zijn natuurlijk wel vaak het mooist. En die resultaten zijn in de gezondheidshoek het gemakkelijkst te behalen. Ik noemde al de bloedanalyses. Daar zit een behoorlijke potentie. Bij 90% van onze werknemers die zo'n test doet, komt er iets aan het licht. Zoals een lichte intolerantie voor gluten of lactose. Die mensen zitten vervolgens na een kleine aanpassing in hun dieet weer lekkerder in hun vel en hebben merkbaar meer energie." 

Geluk is voor 40% genetisch bepaald 

"Wist je trouwens dat geluk voor 40% genetisch bepaald is? (Meike Bartels) Dat moet je niet zien als dat je geluk wel of niet in de pocket hebt trouwens. Het gaat meer om een aanleg voor het verkrijgen van geluk. Zoals iemand een atletische aanleg kan hebben. Maar stel, jij erft een hoge atletische aanleg, maar je zit de hele dag netflixend op de bank chips te eten . Dan is een atletisch lichaam uiteraard ver te zoeken." 

"Met geluk werkt dit ook zo. Als jij genetisch veel meegekregen hebt op het geluksvlak, maar je omringt je met mensen die vrij negatief zijn of er komen problemen op je pad, dan is je geluksniveau op dat onderdeel niet bijzonder hoog. Maar je hebt dus wel de potentie om vrij snel een stuk gelukkiger te worden." 

"Wij richten ons in eerste instantie op de 60% die door omstandigheden beïnvloed wordt."

Van financiële regelingen tot relatiecoach 

Het tweede deel van het geluksprogramma is een geluksgesprek. "In dat gesprek bespreken we de meting en toetsen we of de persoon de uitslagen herkent. Vervolgens gaan we de diepte in op de onderdelen die het laagst scoren. Tijdens het gesprek wordt duidelijk welke interventies het meest geschikt zijn voor de medewerker en of diegene daar iets mee wil doen." 

Als derde deel start het daadwerkelijke programma. "Een medewerker kan bijvoorbeeld trainingen gaan doen, coaching, een bloedanalyse, DNA-analyse, een familieopstelling, met een budgetcoach aan de slag, met een makelaar praten of wat er dan ook nodig is. We hebben op dit moment ruim 60 experts aan ons verbonden voor de 13 thema's waar we aan werken." En de achtergrond van die experts loopt flink uiteen. 

"Door de inflatie kwamen vorig jaar erg veel medewerkers in de financiële problemen. Wij hebben toen een tool gebouwd waarmee we in één keer alle financiële regelingen die er in het hele land verkrijgbaar zijn, per specifieke persoon inzichtelijk kunnen krijgen. Door de complete financiële huishouding van een medewerker in een systeem te laden, kunnen we diegene laten weten waar en hoe ze wat extra financiële steun kunnen krijgen. Dit doen we uiteraard alleen wanneer mensen dat willen en ze daar expliciet toestemming voor geven." 

Ook een bijzonder voorbeeld is dat van een medewerker die zo laag scoorde op de geluksfactor relatie, dat dit het levensgeluk echt in de weg stond. "Daar hebben we gerichte coaching voor aangeboden. Onder andere om onbewuste overtuigingen helder te krijgen. Dat gaat voor een werkgever wat ver natuurlijk. Maar het is het waard, vinden wij."

Vertrouwen de belangrijkste factor 

Wanneer je met een thema als geluk aan de slag gaat, moet je vanzelfsprekend wel het goede voorbeeld geven. Dat zegt ook Vingerling: "Ik ben verrast door de openheid van mensen. Dat komt misschien ook wel omdat ik het gesprek altijd begin met het delen van mijn eigen gelukswiel. Ik heb zelf ook wel de nodige dingen meegemaakt en die deel ik dan. Dat maakt gelijk dat er een open sfeer aan tafel is." 

Niet iedere medewerker heeft zin in een 'gelukstraject'. "Behoorlijk wat medewerkers vinden het best gek. Die zeggen 'dat hoeft voor mij allemaal niet'. En dat is ook prima. Iets meer dan de helft van al onze mensen doet nu mee. Daarnaast zien we ook dat er mensen specifiek bij ons solliciteren omdat ze over het gelukstraject gehoord hebben en het erg interessant vinden." 

Geluk als uitgangspunt 

"Wij denken dat we met deze manier van werken zorgen voor ontlasting van de zorgbranche. Dat is ook de kant die we op moeten in een land waar we het wellicht niet meer van de politiek moeten hebben. Daarom hebben we ook een apart bedrijf opgericht, Inner Smile Company. Om andere bedrijven te helpen deze manier van denken en werken te implementeren. Ik denk dat als je alles vanuit geluk bekijkt en op basis daarvan de zaken optimaliseert, je echt het verschil kunt maken."