<P>Ik zou ze niet de kost willen geven: de werknemers die nu én met vakantie zijn én een vacature zoeken. Werknemers die onlangs, de afgelopen maanden, boventallig zijn geworden of ontslagen. Of zij die het ergste te vrezen hebben voor de zware periode die het najaar belooft te worden.</P> <P>Het blijft opvallend hoezeer de clichés aan je voorbijtrekken. ‘Ach, het zal allemaal wel meevallen’ of ‘er gloort volgend jaar heus weer licht’ en ‘de crisis biedt ook kansen’. Ja, dat zal allemaal wel. Vooralsnog ontmoet ik veel (ex-)medewerkers en hun leidinggevenden die, als ze eerlijk en vertrouwd spreken, het knap lastig vinden. Zoals deze week nog. Een leidinggevende die vraagt ‘maar hoe in hemelsnaam houd ik de moed erin? Bij mezelf en mijn werknemers. Er is zo ontzettend veel onzekerheid en veel mensen zijn het beu. Er is veel boosheid. Ik snap het heus allemaal. We hebben van een boel mensen afscheid genomen en het eind is nog niet in zicht. Ondertussen bouwen we aan een nieuwe organisatie waarvan alleen de contouren nog maar staan, maar zeker nog geen eindbeeld. Het is om gek van te worden!'</P> <P>Ja, het is om gek van te worden. En dat verdient aandacht. Alle aandacht. Op een abstract macro-economisch en organisatieniveau biedt de crisis kansen. Ongetwijfeld. Op het meest individuele niveau is er vooral eerst de ellende en de shit. Misschien niet voor ieder in dezelfde mate, dat wil ik aannemen. Maar voor velen is het licht aan het einde van de tunnel pas zichtbaar nadat eerst de weg door de tunnel is afgelegd. </P> <P>Als de crisis kansen biedt, dan is het omdat organisaties nu, meer dan ooit, terug mogen keren naar kernwaarden. Waarden die gaan over menselijkheid, nabijheid, daadwerkelijk oog voor talent, medezeggenschap van harte in plaats van ‘omdat het moet’. En ook het voorgaande zijn maar woorden. Ze dienen vorm te krijgen in de dialoog die in organisaties tussen medewerkers en leidinggevenden wordt gevoerd. In het stellen van de juiste vragen en niet weer doordenderen met de bekende antwoorden.</P> <P>Mijn laptop blijft uit. Ik merk hoezeer ik zelf er behoefte aan heb om even te zwijgen. Me leeg te maken om ook mezelf de juiste vragen te blijven stellen. Want kan ik als begeleider niet pas de juiste vraag aan mijn klant stellen, als ik mezelf die vragen ook stel zonder het antwoord meteen paraat te hebben?</P>