Het woord regie is populair aan het worden. Waarover gaat dat eigenlijk? We spraken met ervaren regisseurs uit het theater. Ze zijn het er over eens: de regisseur draagt onvoorwaardelijk de eindverantwoordelijkheid. Dat komt doordat de regisseur een eigen interpretatie geeft aan het stuk. De acteurs zijn belangrijk, maar ook de decors, het geluid, de belichting en ga zo maar door. Het is niet mogelijk om die verantwoordelijkheid te ontlopen, ook al kun je tijdens de voorstelling zelf helemaal niets doen.
Hoe slaagt de regisseur erin om de spelers mee te krijgen in zijn bedoelingen? Cornelis Nooteboom, regisseur en adjunct-directeur van de Toneelschool Amsterdam. “De professionele acteurs zijn erop ingesteld om zich het idee van de regisseur eigen te maken. Ze zijn zoekende om de regisseur te begrijpen. De kern van de taak van de regisseur is om de maximale creativiteit uit de acteurs te halen. Ze weten dat ze daardoor iets kunnen maken wat nog nooit eerder gemaakt is.”
Wat is de moeilijkste situatie voor de regisseur bij professionele spelers? “Acteurs hebben eigen opvattingen. Let erop dat de regisseur ook heel wat vraagt van de acteurs. De regisseur vraagt openheid, maar moet die zelf ook tonen. Het is ook niet erg als zijn idee verandert, als het stuk er beter van wordt.”
Nicole Wessel is dramadocent en regisseur bij de Nieuwe Veste in Breda. De spelers zijn bij Wessel heel vrij. De rol wordt onderzocht, het script voor een deel door de speler geschreven. “Ik vraag veel van de spelers, ik laat ze zelf onderzoeken. Sommigen hebben daarbij meer houvast nodig dan anderen. Daar komt iets uit wat aan het begin niet bekend is. Ik daag ze uit. Al doende komt het script in zijn geheel tot stand”. Dit sluit aan bij de uitroep van Nooteboom: “Een stuk ontstaat niet in het luchtledige! In het repetitielokaal komt het stuk tot stand, daar gaat het stuk zijn eigen leven leiden. Sleutelwoord is hier: authenticiteit.”
‘Regie’ blijkt een duidelijk begrip te zijn. De verantwoordelijkheid ligt volledig bij de regisseur. Die bezit het idee, heeft de middelen, en bepaalt met welke acteurs en technici er gewerkt wordt. De invulling van de rol gebeurt door de acteur, maar de regisseur brengt zijn opvattingen over en geeft aanwijzingen. Professionals willen weten wat de regisseur wil, en vullen dit zelf in; ze streven naar iets wat nog nooit vertoond is.
