Veel internationale bedrijven, waarin het altijd zoeken is naar hoe je als Nederlandse medezeggenschap onderin de kerstboom, toch aan tafel kunt zitten met de mensen die ertoe doen. Of hoe je aan de informatie kan komen die ertoe doet, zodat je kunt anticiperen op besluiten die ver weg worden genomen. Waarbij dat “ver weg” trouwens helemaal niet ver weg hoeft te zijn: twee bedrijven hadden hun hoofdkantoor in Nederland. Maar in termen van medezeggenschap had dat net zo goed in Timboektoe kunnen staan.
De telkens terugkerende centrale vraag als het gaat om medezeggenschap in internationale sferen: op welk niveau beleg je de medezeggenschap in de Nederlandse organisatie? Gaat de cor de scepter zwaaien of concentreert de medezeggenschap zich op or-niveau of misschien zelfs wel op oc-niveau? Oc’s functioneren in hun eigen divisie ook al zit “Nederland” ergens onderin en soms ligt daar de aansluiting. En wat doen we eigenlijk met de Eor? Vaak toch nuttig als een soort van derde of vierde laag in de medezeggenschapsstructuur, maar veelal gezien als een ding in een Verweggistan, waar trekken aan een dood paard de nationale hobby is.
Maar ook oranje-blanje-bleubedrijven – om het maar eens ouderwets te zeggen- zijn op zoek naar aansprekende representatieve vormen van medezeggenschap. Probleem daar: nieuwe vormen werken prachtig als er geen problemen zijn. Zodra er een conflict ontstaat is het toch wel erg fijn als je terug kunt vallen op wettelijke bevoegdheden en ziet die nieuwe vorm er ineens minder aantrekkelijk uit. Wat is wijsheid? Niet om de vernieuwing de rug toe te draaien, wel om een werkbare maat aan te houden.
Daarnaast zeer uiteenlopende zaken tegengekomen: cultuurverschillen binnen één cor, die het functioneren van de raad verlammen doordat ze niet als zodanig herkend worden en ook niet besproken. Een bedrijf dat wegens succes kiest voor snelle internationalisering maar waardoor de Nederlandse or in belang afneemt en die haast nee wil zeggen tegen de expansie, ook al is die goed voor de tent en voor de mensen die er werken. Strijd tussen medezeggenschap en aandeelhouders, die zich meer en meer als bestuurders opstellen, zonder de verantwoordelijkheden te nemen die daarbij horen.
2010 was alweer een jaar van snelle veranderingen, juist ook in organisaties. En dus ook van een medezeggenschap die op alle mogelijke manieren zoekt naar de aansluiting. In vorm en positionering, in rechten (enquêterecht! vandaag nog besproken), in stijl en zwaartepunt, in verjonging en flexibilisering, in overbrugging of juist op zoek naar het juiste conflict.
Medezeggenschap als puzzel, zonder dat alle stukjes in de doos zitten, die alleen met veel creativiteit gelegd kan worden. In 2011 zal dat niet veranderen denk ik.
Ik wens u geweldige feestdagen en een mooie jaarwisseling.
